bpra banner

Jumuiya za kiraia ni taasisi binafsi za hiyari zinazoanzishwa kwa lengo la kuiwezesha jamii kushiriki katika shughuli za maendeleo hasa katika maeneo ambayo hayajafanyiwa kazi.
Sheria ya Jumuiya No. 6 ya mwaka 1995 ndio inayotumika kuongoza usajili pamoja na kuweka masharti na utaratibu wa usimamizi na uendeshaji wa Jumuiya za hiari.


Aina za Jumuiya za kiraia


Jumuiya za kiraia zinaweza kuwekwa katika makundi mbalimbali kutokana na muundo wa Jumuiya, maeneo ya kazi, shughuli inazozifanya au eneo (nchi) la awali ilipoundwa. Jumuiya za kiraia zinaweza kuwa:
i. Kamati za maendeleo (Community Based Organization – CBOs) hizi ni Jumiya zinazoanzishwa kwa lengo la kufanya kazi katika eneo maalum (lisilozidi wilaya moja)
ii. Za kitaifa (local NGOs) hizi ni taasisi zinazofanya kazi zake ndani ya nchi moja tu.
iii. Za kimataifa (International NGOs) hizi ni zile zinazofanya kazi zake kimataifa (ndani ya nchi zaidi ya moja).


Sifa za Jumuiya zinazosajiliwa


Kwa mujibu wa sheria taasisi yoyote inayotaka kusajiliwa kama Jumuiya ya kiraiya Zanzibar ni lazima
1. Iweni taasisi ya hiyari: kuanzishwa kwake kutokana na hiyari ya waanzilishi wenyewe na kusiwe kwa kulazimishwa ama kutezwa nguvu.
2. Isijuhusishe na mabo ya kisiasa: kuanzishwa kwa taasisi hakutakiwi kuwe na lengo la kisiasa kama vile kushiriki au kushabikia katika kampeni ya chama Fulani au mgombea Fulani.
3. Ianzishwe kwa kunufaisha jamii: lengo la kuanzishwa kwake liwe ni kwa maslahi ya jamii inayohusika isiwe kwa maslahi au kutatua matatizo ya mtu binafsi au famulia fulani.
Muda wa kusajili Jumuiya za Kiraia
Kwa mujibu wa kifungu nambari 10 cha Sheria ya Jumuiya kila taasisi iliyoanzishwa Zanzibar italazimika kuwasilisha maombi ya usajili kwa Mrajis wa Jumuiya za Kiraia ndani ya siku 28 kuanzia siku ilipoanzishwa kwa kufuata utaratibu uliowekwa.


Mambo Yanahitajika katika Usajili


Kila Jumuiya inapaswa kuwakilisha mambo yafuatayo kwa ajili ya usajili:
1. Katiba na kanuni za Jumuiya husika
2. Fomu ya maombi ya usajili itakayokuwa na taarifa za Jumuiya kwa ukamilifu
3. Orodha ya majina ya wanachama
Jumuiya za kigeni zinazotaka kufunguwa tawi Zanzibar
Pamoja na kufuata taratibu zilizotajwa hapo juu pia zitawasilishwa
1. Taarifa binafsi (CV) za viongozi wa Jumuiya
2. Vivuli vya passipoti (kwa wasiokuwa Watanzania)
3. Kivuli cha kitambulisho kwa Wazanzibari
4. Kumbukumbu ya kikao kilichoamua kufungua tawi Zanzibar
5. Barua ya kuteua mwakilishi wa Jumuiya katika usajili wa tawi Zanzibar


Umuhimu wa kusajili Jumuiya za Kiraia


Jumuiya za kiraia iliyosajiliwa ina uwezo wa
1. Kutambulika uwepo wake kisheria
2. Kupata ruzuku na misaada mengine kiurahisi
3. Kupata misamaha katika kodi mbalimbali
4. Kuendesha shughuli zake bila woga
5. Kuwa na uhusiano mzuri na Serikali pamoja na taasisi nyengine


Matatizo yanayoweza kutokea kwa Jumuiya zisizosajiliwa


Jumuiya zisizosajiliwa hukosa
1. Kutambulika kisheria suala ambalo linaweza kusababisha kukosekana fursa mbalimbali kama vile kuingia katika mikataba.
2. Uhalali wa uwepo wake husika kisheria.
3. Fursa ya kufungua akaunti ya Jumuiya.
4. Fursa ya kutambuliwa kwa taasisi kitaifa na kimataifa na kupelekea kukosa misaada.
5. Misamaha mbalimbali kwa Serikali mfano msamaha wa kodi n.k
Wajibu wa taasisi iliyosajiliwa
1. Kuendesha shughuli zake kwa mujibu wa katiba na kanuni.
2. Kuwasilisha taarifa ya utekelezaji na fedha za kila mwaka kwa Mrajis wa Jumuiya za kiraia.
3. Kuwa na anuani na afisi inayotambulika
4. Kuwasilisha mabadiliko yaliofanywa na taasisi kwa Mrajis.
5. Kuwa na buku la usajili wa wanachama na mahesabu ya taasisi.
6. Taasisi inatakiwa iweke utaratibu wa ukaguzi wa mahesabu.
NB. Taasisi yoyote itakayovunjika haitotakiwa kuzigawa mali zinazomilikiwa na taasisi hiyo kwa wanachama wake badala yake itatakiwa kwa kushirikiana na Mrajis wa Jumuiya za kiraia na mara baada ya kulipa madeni inayodaiwa taasisi hiyo kuzipeleka mali hizo kwa taasisi nyengine, lengo ni kuweza kuendelea kutumika kwa huduma za kijamii.